«Тәүлегенә 24 сәгать яшәргә»

Кыска буйлы, җитез, чибәр хатын. Күп балалы әни булуына карамастан, аңа 35 яшь тә бирмисең – кешеләр аңа күпкә күбрәк икәнен белгәч, бик гаҗәпләнәләр. Ул инде 38 ел мәктәптә укыта, үз һөнәрен һәм балаларны ярата. Сүзебез –  Ленино авылыннан Зөлфия Хәсәнова турында.

Педагогик геннар

Укытучылар кызы, балачактан ук уку планнары, дәфтәрләр тикшереп, өйдә мәктәп-мәктәп уйнап үсә. Әнисе аны еш кына үзе белән эшкә ала, дәрестә арткы партага утырта, рәсем ясау өчен кәгазь һәм карандаш бирә. Ләкин 8 нче сыйныфтан соң Зөлфия кинәт кенә Уфадагы полиграфия училищесына укырга керә, ә аны барысы да укытучы булыр дип көтәләр, чөнки гаиләдә барысы да: абый-апалар, әбиләр, бабайлар, берничә буын укытучылар була. Зөлфиянең язучылык һәм шигъри иҗатка сәләте, мөгаен, шуннандыр да.

Ә аннары – хәлиткеч очрашу. Булачак ире Рәис шул ук шәһәрдәге авыл хуҗалыгы институтына укырга керә. Югары уку йорты кызның училищесы каршында урнашкан була. Алар уртак танышлары – Рәиснең дусты белән очрашып йөргән Зөлфиянең дус кызы ярдәмендә танышалар.

Бер түбә астында ике династия

Туйдан соң иренең туган ягына – Ленинога яшәргә кайталар. Рәис һөнәре буенча озак эшләми – ошатмый, үзенеке түгеллеген аңлый. Мәктәпкә китә, башлангыч хәрби әзерлек һәм информатика укыта башлый. Районда Раис ярдәме белән беренче компьютер сыйныфы нәкъ менә Ленино мәктәбендә барлыкка килә.

Ул да педагоглар улы. Аның әтисе, озак вакыт директор булып эшли, Ленино мәктәбен үстергән, төзегән кеше дип әйтергә була. Әнисе – математика укытучысы. Шулай ук берничә буын укытучылар династиясе.

Зөлфия институтны тәмамлагач, башта мәктәп интернатында башлангыч сыйныфлар укытучысы булып эшли. Яңадан әзерлек узгач, күп еллар татар теле һәм әдәбияты укыта.

- Шундый чолганышта яшәп, мәктәптән ничек читкә китәргә? - дип көлә ул.

«Үз балаларым турында туктаусыз сөйли алам»

Зөлфиянең ике кызы, ике улы һәм бер үги баласы бар. Олы кызы Эльзага әнисенең иҗади таланты күчкән: мәктәптә укыганда ук район газетасына яшь хәбәрче буларак мәкаләләр язган. Хәсәновларның оныклары да бар инде. Кияве — олы кызының ире – рус. Олы улы Равил татар кызына өйләнгән, пешекче һөнәрен алган. Кече улы Илгиз дә рус кызына өйләнгән. Үги улы Артур да үзенең сөеклесен тапкан.

Илгизнең хыялы 

Илгиз хоккейчы булырга хыяллана. Ләкин мәктәптә һөнәри әзерлек буенча тренер булмый. ПГАФКСиТ имтиханнарында көндәшләр көчлерәк булып чыга. Ләкин ул бары тик шунда гына укырга карар кыла. Әти-әниләр уку өчен түли алмыйлар, шунда әбисе ярдәмгә килә. Максатчан егет беренче семестрны яхшы билгеләр белән тәмамлый һәм бюджетка күчә.  Хәзер югары профильле белгеч буларак, бик абруйлы компаниядә эшли.

Артурның гаиләгә килеп керү тарихы

Олы улы Равил белән Илгиз арасында аерма – 10 яшь. Кечесенә 7 яшь тулгач, әти-әниләре аңа яшьтәш дус кирәк, бергә үссеннәр һәм икәү бергә кызыклырак булыр дип уйлыйлар. 2006 елда Хәсәновлар авылда беренче булып балалар йортыннан бер малай алырга карар кыла. Шулай итеп, семьяда Артур пәйда була.

Зөлфия аны алып кайтканнарын бик яхшы хәтерли. Малайны инде берничә тапкыр алып кире кайтарганнар икән. Кисәтсәләр дә, ул курыкмый:

-Ышаныгыз, мин малайны кире кайтармаячакмын, - ди ул.

Бала ачык күңелле, аралашучан булып чыга, ләкин үзен озакка алмаслар дип ышана. Өй янына килеп җиткәндә, күңелле генә итеп:

 -Менә сездә бераз торырмын да, аннары мине тагын яңа әни белән әтигә бирәчәкләр, - дип куя. Ләкин Артур бөтенләйгә кала. Зөлфия белән Рәис аны үстерәләр, тәрбиялиләр. Армиядә хезмәт итеп кайта, хәзер һөнәр ала, Казанда яши. Зөлфия аңа ятим бала буларак анда фатир бирүләренә, тулай торакта яшәмәвенә ирешә.

Тоннель ахырындагы яктылык

Бервакыт, Илгиз белән Артурга 9 яшь булганда, Зөлфия Галиәкбәр кызы бик нык авырып китә. Педуниверситетның читтән торып уку бүлегендә укыган чагы була ул. Җиде ай — температура, күңел болгану, хәлсезлек. Эшкә көчкә йөри. Табиблар диагноз куя алмый. Күңеленнән ул: «Чит бала өчен җаваплылыкны үз өстемә алдым. Мин булмасам, Раис карый алырмы? Артурны кире кайтарырга туры килерме икәнни?» - дип уйлый.

Ләкин, бәхеткә каршы, бар да үтә. Зирекле участок хастаханәсе табибы Шамил Мингатович ярдәме белән аны аякка бастыралар. Аңа ул чиксез рәхмәтле. Ә ел ярымнан соң язмыш яңадан Зөлфиягә рәхмәтен белдерә.

Элина: 41 яшьтә килгән бүләк

Чираттагы тикшерүдә табиблар шеш түгелме, дип шикләнә. Аңа 41 яшь. Зөлфия тагын куркуга төшә. УЗИга гинекологиягә җибәрәләр... һәм анда ул көтмәгәндә:

- Котлыйбыз! Без яңа йөрәкнең тибүен ишетәбез, - диләр.

Тагын сорау туа — нишләргә? Бу яшьтә бала табу авыр, йөрәге табигатьтән зәгыйфь. Беркөнне Зөлфия төш күрә: сабый елый. Ул салкын тиргә батып уянып китә. Тагын йокларга тырышып карый — һәм тагын шул ук елау – әле кызганыч, әле ярсу тавыш белән елый бала.

- «Мин сине үлемнән коткардым, хәзер син яңа җан тудырырга тиешсең» дип белдерә Ходай, — дип уйлый ул.

Хәзер аларның Элина исемле кече кызлары бар. Бүген кыз – дизайн көллиятенең беренче курс студенты. Аның булуына бөтен гаилә сөенеп бетә алмый.

Ә узган ел Зөлфия Галиәкбәр кызы  «Ел хатын-кызы» республика конкурсында «Хатын-кыз – ана» номинациясендә катнашып, Чистайда зона турында беренче урынны яулый. Балалар барысы да әниләре белән чыгыш ясарга киләләр. Сценарийны ул үзе яза, балалар видео төшерүдә һәм видеомонтажда ярдәм итәләр, бигрәк тә Элина. Бу аның өчен әнисенең триумфы була.

Авырудан баш тарткан йөрәк

15 ел Зөлфиянең пульсы түбән була. Табиблар: «Сез гомумән ничек яшисез?» - диләр. Аритмолог операция ясарга киңәш итә. Мондый операцияләрне Мәскәүдә генә ясыйлар.

Операциядән соң кардиохирург туп-туры әйтә:

- Сезгә мәктәптә эшләргә ярамый. Мондый йөрәк белән, хәтта операциядән соң да, нервланырга ярамый. Ә укытучы булып эшләргә бигрәк тә. Стресс алсагыз —  яңадан пычак астына ятарга туры киләчәк.

Зөлфия каршы төшә:

-Мин барысын да аңлыйм. Ләкин шулкадәр еллар мәктәптә эшләдем. Мин үземне башка урында күз алдына да китерә алмыйм. Үземне сатучы да, китапханәче дә, башка берәү итеп тщ күз алдына китерә алмыйм. Әгәр яраткан һөнәремне тартып алсалар –тормышның бер өлешен тартып алуга тиң.

Ярты ел больничныйдан соң ул мәктәпкә кайта.

- Һәм менә хәзер мин семьям аркасында гына түгел, бәлки укытучы һөнәрем аркасында да яшим. Күңел биреп нәрсәдер эшләсәң – бу бар нәрсәдән дә коткара.

Иртәдән төнгә кадәр хәрәкәттә

Зөлфия Галиәкбәр кызы турында хезмәттәшләре аның энергияле һәм актив булуын әйтәләр.

Профком рәисе, район татар теле укытучылары ассоциациясе башлыгы, мәктәпнең сыйныф җитәкчеләренең методик берләшмәсе җитәкчесе. Төрле конкурсларда катнаша. 2022 елда «XXI гасыр педагогы» грантын ота – бу акчага мәктәп өчен стенд, сәхнә костюмнары һәм музыкаль аппаратура сатып алалар. Аның хезмәте күп грамоталар белән билгеләнгән.

 Күп еллар клуб каршындагы «Сурэке» вокаль ансамблендә җырлый. Кече һәм өлкән укучылар өчен хореография түгәрәкләре алып бара. Аның барлык хезмәтләре грамоталар һәм Рәхмәт хатлары белән бәяләнә. 

Расписаниесе: иртәнге 7дән көндезге 2-3кә кадәр мәктәптә, аннары өйгә, кичке 5тә клубка йөгерә. Ә түгәрәкләрдән соң 22:00 гә кадәр – ансамбль репетицияләре. Быел аның биюче балалары «Без бергә» фестивалендә беренче урынны яулыйлар.

- Өйгә йокларга гына кайтыла. Иртән тагын мәктәпкә.

Эш белән мәшгуль булуына, буш минуты булмавына карамастан, аңа мондый тормыш ошый.

-Тик ятарга вакытым юк,- дип көлә ул. - Хәрәкәттә булырга яратам.

Һәрнәрсәдә иҗат мөһим

Зөлфия – иҗади кеше. Җырчылык һәм хореография талантына шигъри талант та өстәлгән. Аның татарча шигырьләре җирле авторларның шигъри җыентыгына кергән. Иң күңелгә үтә торганнарының берсе – кызына 23 яшь булганда, 46 яшендә вафат булган әнисенә багышланган. Зөлфия әтисен тагын да иртәрәк – 15тә югалта. Шигырь «Әни һәрвакыт кирәк» дип атала.

Зөлфия иҗат теләсә нинди эштә булырга тиеш дип саный.

- Күңелгә яткан нәрсәләрнең барысында да үзеңне сынап карарга кирәк.

Арка артына яшеренми торган холык

- Минем характерым туры, - ди ул. - Әгәр берәр нәрсә ошамаса, күзгә карап әйтәм. Артта пышылдашып тормыйм. Бу әтидән калган.

Ирем Рәис – характеры буенча аралашучан һәм иҗади кеше. Гитарада һәм гармунда бик яхшы уйный. Хәзер мәктәптә укытмый, клубта аккомпаниатор булып эшли.

Чигенергә ярамый

Аның өендә ике телдә — рус һәм татар телендә сөйләшәләр. Ә ул үзе барлык сынаулар аша үтеп (йөрәгенә операция, соңга калып йөкле булу, үги ул тәрбияләү) бер принципка таянып яши — чигенергә ярамый. Чөнки ул -укытучы, ана һәм гади кеше.

Тормышка сусау, балаларны бәхетле итеп күрү һәм яраткан эшендә эшләү теләге аны упкыннан берничә тапкыр тартып чыгара. Һәм ул дәвам итә. Класска бара. Шигырьләр яза. Элинаны үстерә. Артурны онытмый. Үзе тәрбияләгән искиткеч балалар белән горурлана. Барысын да ярата.

Зөлфия Галиәкбәр кызы тарихы – бирешергә мөмкин булганда да бирешмәү турында. Һәм яраткан эшеңнең дарулардан яхшырак дәвалавы турында тарих.

Укучылары әле һаман да гаҗәпләнәләр: «Сезгә ничә яшь соң, Зөлфия Галиәкбәровна?»