Компьютер «тимереннән» хәрби «тимергә»

ПКдан – алгы сызыкка

Ул контрактны 2024 елның августында имзалаган. Армиядә Алексей чик буе гаскәрләрендә рядовой булып хезмәт иткән, хәзер СВОда инде кече сержант. «Гражданка»да күп еллар Россия Социаль фондының район клиент хезмәтендә эшләгән. Компьютерлар буенча иң яхшы, алыштыргысыз белгеч дип саный хезмәттәшләре. Ул теләсә нинди компьютерны  көйли, теләсә нинди өзеклекне бетерә ала: программа тәэминатыннан алып «тимер»гә кадәр.

Алексей Запорожьеда, Токмак янында, Ореховское юнәлешендә хезмәт итә. Алгы сызыкка китәр алдыннан өч атналык өйрәнүләр уза. Азов диңгез яр буйлары алардан нибары 50-60 км. «Курорт диярлек», - дип шаярта сугышчы.

яңа вазыйфа «БПЛА — шул ук компьютер»:

Алексей 291нче мото-укчы батальонының штурм ротасында хезмәт итә.

-Бер ел гади штурмовик булып йөрдем, аннары күпмедер вакыт отделение белән командалык иттем. Май аеннан үземнең гражданлык белгечлегем буенча БПЛА взводында техник булып эшлим. Төрле пилотсыз очкычларны ремонтлыйм, көйлим. БПЛА — шул ук компьютер бит, тик кечкенәрәк генә.

- Бу подразделениедә җиңелрәкме?

 - Шулай ук, шул ук штурм ротасы, тик БПЛА взводы гына, - дип җавап бирә Алексей. - Безнең взвод сугышчан заданиегә штурмовиклар белән бергә бара.

- Пилотсыз очкычлар еш ватыламы?

- Әйе, даими рәвештә, чөнки алар бик нык таушала. Алар бит зур авырлыкка исәпләнмәгән. БПЛА үзен үзе ташырга тиеш, ә ул бездә йөк белән оча. Гранаталар, СВУ. СВУ – кулдан ясалган шартлаткыч җайланма – безнең саперлар эшли.

Хәрби тормыш һәм җилкәдәге кыйпылчык

Хәзер Алексей ротасы күбрәк позицион сугышларда хәрәкәт итә: ату, дроннар җибәрү. Әлегә кадәр иңбашында кыйпылчык утыра — дошман  «кошчыгы» ташлап киткән. Алардан качарга өйрәнгән. «Йөгерәбез, - ди ул. - Үзем вакыт-вакыт хәрби заданиедә булганда «кошчыкларны» бәреп төшерәм.

Алексей үзенең туган көненә — 14 февральгә ялга кайткан. Бу ял –командованиенең 2025 ел өчен «бурычы», элегрәк мөмкинлек булмый. Алексей бер елга контракт төзегән, әмма контракт автомат рәвештә озайтылган.

Алдагы туган көнен штурмовик Алексей ут астында билгеләп үткән.

 -Танк минометлар белән котлады, — дип елмая ул һәм аңлата: - Безгә атты. Без ул чакта «закреп»та чокырларда утыра идек.

Курку бөтен кешедә дә бар, тик бурычны үтәргә кирәк

Штурмовиклар һөҗүмгә «кошчык»ларны бәреп төшерә-төшерә, урман полосасын алалар, аннары пехота «закрепка» килә, кайчакта үзләре «закрепта» калалар.

- Беренче хәрби заданиедә куркыныч булгандыр?

- Әлбәттә, - дип җавап бирә Алексей. - Һәм һәрвакыт куркыныч. Курку – үз-үзеңне саклау инстинкты, ләкин без аны җиңәбез. Бурычны үтәргә кирәк. Әгәр кинәт атыш булса, кулга миномет алабыз да, окопка яки якындагы чокырга сикереп төшәбез һәм атышабыз.

Алексей анда күп төрле коралларны үзләштергән: автомат, пулемет, гранатомет. Гранаталар ыргыта, сугышка барганда автоматтан ата.

БПЛА взводында ремонтчы, операторлар, саперлар бар – барлыгы 14 кеше. Саперлар шартлаткыч ясыйлар. Алексей БПЛА белән идарә итми, аларның взводында моның белән операторлар шөгыльләнә. «Барысы да яшь, — ди ул, - аларның куллары джойстиклар өчен йомшаграк».

Сугышчылар әледән-әле инженер-сапер эше, тактик медицина буенча өйрәнүләр уза. Бу белемнәрдә даими камилләшәләр. Бервакыт Алексейга үзенә жгут салырга туры килә – өйрәнгән күнекмәләр кирәк була.

«Күчтәнәчләр белән алмашабыз»: «рониннар» белән каршылык

 -Дошман сезгә карата ерткычлык кыламы?

- Андый хәлләр бар, гадәттә бу «рониннар» килгәндә була.

«Ә кемнәр алар?» дип аптырулы сорауга Алексей бу Украина «FPV-шникларының» элиталы бүлекчәсе — реаль вакыт режимында дрон операторлары дип аңлатты.

- Аларны Орехово юнә-лешенә алып килү белән үк безнең тынычлыкны ала башлыйлар. Төрле юнәлешләргә йөртеп торалар аларны. Хәзер аларның «оптикасы» күп. Ләкин без дә җавап бирәбез. Безнең операторлар тәҗрибәле, даими рәвештә өйрәнүләр уза. Менә хәзер берсе айлык курсларга Мәскәүгә китте.

Алексей частендә татарстанлылар юк диярлек. 2024 елның августында Токмакка республикадан автобус килгән, аларның барысын да төрле урыннарга таратканнар. Якташларыннан автобуста дуслашкан казанлы Игорь гына бергә хезмәт итә. Ләкин ул хәзер госпитальдә дәвалана.

— «Прәннек»кә басты, - ди Алексей.

Ул безнең сугышчыларның «прәннек» дип дошман дроннардан безнең позицияләргә тарата торган 30 граммлы кечкенә түгәрәк миналарны атауларын аңлатты.

- Алар безгә салалар, без аларга. «Күчтәнәчләр» белән алмашабыз. Гадәттә блиндажларга якынлашу юлларына, сукмакларга, юл кырыйларына ташлыйлар. Бассаң, я табаныңны, я үкчәңне, я бармакларыңны алып ата. Шулай булгач, өскә чыкканда, игътибар белән аяк астына карыйбыз.

Җир асты көнкүреше, коры закон һәм гаилә белән элемтә

Сугышчылар үзләре казыган җир асты коридорлары булган җир асты блиндажларында яшиләр. Һава торышы ничек анда, дигән сорауга:

 — Гадәттә пычрак була: кар ява, яңгыр, пычрак, аннары туңа – боламыкка әйләнә, кыскасы, - дип җавап бирде.

Тәэмин итүдә барысы да яхшы: тушенка, консерва, ярымфабрикатлар — Оборона министрлыгы тәэмин итә. Ризыкны газ баллоннарында үзләре әзерлиләр, электрны генератор эшләп чыгара. «Гуманитарка» еш кына Ростов, Әстерхан, Краснодар волонтерларыннан килә, чөнки Алексей белән бу өлкәләрдән һәм шәһәрләрдән егетләр хезмәт итә. Яңа Чишмә волонтерлары бер тапкыр да булмаган, чөнки безнең районнан Алексей анда үзе генә хезмәт итә. Хатыны аңа интернет-кибетләрнең берсе аша посылкалар җибәрә.

- Бөтен кирәкле әйберне Ростовка заказ бирә, аннары Токмакка егетләр китерә, һәм без барлык заказларны да шуннан алабыз.

Өйдә Алексейны хатыны һәм ике улы көтә. Иван эшли инде, Никита – өлкән сыйныф укучысы, математика буенча уңышлары бар. Алексей алар белән бер-ике көн саен элемтәгә чыга. Аларның позицияләрендә элемтә чагыштырмача тотрыклы – 3G. Атышлар яки шәһәрдәге подстанциягә снаряд очып килгәч юкка чыга. Гадәттә тиз төзәтәләр. Токмак – Чистай кебегрәк шәһәр.

 -Ватылган БПЛАларсыз көннәр буламы?

- Төрлечә була. Кайчан күп, кайчан берәү ватыла. Мондый көннәрдә хуҗалык эше җитәрлек: җыештырырга да кирәк, нәрсәнедер кагарга, төзәтергә, торакны рәтләргә, казырга кирәк. Моның белән барыбыз да шөгыльләнәбез.

Алексей алгы сызыкта «коры  закон» гамәлдә булуын ассызыклады. Үзенә эчәргә рөхсәт иткән кеше үз иреге белән «кайтарылмас штурм»га – китү исемлегенә языла. Әмма, аның күзәтүләре буенча, бу бик сирәк күренеш — үз-үзеңне саклау инстинкты һәм сугышчан туганлык башка кагыйдәләрне таләп итә.

«Ахыргы карар»: мотивлар һәм Җиңү турында

Күптән түгел Алексей хәрби дәүләт бүләкләренең берсенә тәкъдим ителә, хәрби частьнең «Фидакарьлек өчен» ведомство медале бар.

Алексейның позывное бик кыска һәм матур - АЮ. Башта без аны төрки чыгышлы бер сүз алган дип уйлаган идек. Алексей сөйләгәнчә, Кырым татарлары, дагыстанлылар, мордовиялеләр дә: «Аюмы әллә?» диләр икән. Бу исем һәм фамилиянең баш хәрефләре булып чыкты.

-Анда баруыңа үкенмисеңме?

 -Әгәр карарны үзем кабул иткән икән, димәк, уйлаганмын, димәк, ул ахыргы карар. Нигә үкенергә?

Сугышчының кәефе, җилкәсендәге кыйпылчык һәм «лента» артында елдан артык булуга карамастан, күтәренке. Җиңүгә юнәлдерелгән. Өйгә әйләнеп кайтуы турында кыска һәм аңлаешлы итеп җавап бирде:

- Әлбәттә.