160 ел гаделлек сагында

Әмма XIX гасырның суд реформаларына кадәр дә Россиядә бурычларны түләтү белән шөгыльләнгән һәм суд карарларын үтәү өчен җаваплы, тәртипне күзәткән кешеләр булган.

1864 елгы суд реформасы барышында суд приставлары институты судның аерылгысыз структур бүлекчәсе сыйфатында торгызыла. XX гасыр башында сәяси төзелеш алмашыну белән суд хакимияте структурасы да үзгәрә. Суд карарларын үтәүне гамәлгә ашыру функцияләре суд башкаручылары институтына йөкләнә.

2020 елда суд приставларына көч ведомствосы статусын беркеткән закон үз көченә керә. Үзгәрешләр ФССП вазыйфаи затларына һәм хезмәт бурычларын үтәү сыйфатына карата куелган һөнәри таләпләрнең артуында чагылыш таба. Моннан тыш, максатларны уңышлы тормышка ашыру өчен ведомство эшчәнлеген тиз арада цифрлаштыру башлана. Соңгы берничә елда суд приставларының эше ничек үзгәрүе һәм аларга эшләрендә нинди яңалыклар ярдәм итүе хакында без Россия Федераль суд приставларының Татарстан Республикасы буенча Яңа Чишмә һәм Чирмешән районнары буенча бүлекчәсе җитәкчесе Наталья Шолгина белән әңгәмә кордык. 

- Наталья Сергеевна, ведомствоны цифрлаштыру ничек бара? Нинди сервислар инде эшкә кертелгән һәм кем алардан файдалана ала?

- Бүгенге көндә гражданнарга бурычлары турында берничә секунд эчендә белергә генә түгел, ә суд приставлары белән онлайн диалог алып барырга да мөмкинлек бирә торган бик күп проектлар гамәлгә ашырылды. Беренчедән, ведомствоның төбәк сайтында хәзерге вакытта башкарма производстволар белешмәләре банкы эшли, аның ярдәмендә теләгән һәркем үзен бурычлары булу-булмавын тикшерә, төбәкне сайлый, үзенең ФИО һәм туган көнен кертә һәм бурыч турында, әгәр ул булса, финанс йөкләмәләре суммасы турында мәгълүмат, шулай ук түләтү өчен нигезләр һәм әлеге башкарма производствоны алып баручы хезмәткәрнең белешмәләрен алырга мөмкин. Шулай ук юридик затлар турында да шундый ук мәгълүмат белергә була, моның өчен бурычлы предприятиенең исемен һәм аның адресын белергә кирәк. Быел яңа махсуслаштырылган белешмәлеккә – алимент түләүләре буенча бурычлылар реестрына старт бирелде. Анда үз балаларына ярдәм итүдән системалы рәвештә баш тарткан гражданнар турында мәгълүматлар тупланган. Икенчедән, мәҗбүри башкару органы хезмәткәрләре белән аралашканда гражданнар өчен «Госуслуги» порталындагы шәхси кабинет зур ярдәм булып тора. Аңа «Цифрлы башкару производствосы» суперсервисы кертелгән. Ул бурычлыларга һәм түләтүчеләргә башкарма производство барышы турында онлайн режимда 3 секундтан да кимрәк вакыт эчендә мәгълүмат алырга, башкарма производство кысаларында үтенечнамәләр яисә башка гаризалар бирергә мөмкинлек бирә.

2022 елдан Россия Федерациясеннән чыгуга чикләүләр булу-булмавын тикшерү, яшәү минимумын саклау турында гаризалар бирү мөмкинлеге кертелде. Өченчедән, ясалма интеллект технологияләрен кулланып эшләнгән «Полина» телефон боты уңышлы эшли. Аның эшендә абонентның сөйләмен тану, сорауның тематикасын ачыклау методикасы кулланыла, шулай ук мөрәҗәгать иткән граждан белән үзара хезмәттәшлек гамәлгә ашырыла.

- Сез алиментчылар реестрын телгә алдыгыз, аңа кем кертелгән?

- Электрон платформада балаларга һәм башка тәрбияләнүчеләргә мәҗбүри түләүләрдән принципиаль рәвештә баш тарткан гражданнарның мәгълүматлары реаль вакытта урнаштырыла. Әмма хурлыкның виртуаль тактасында бары тик явыз түләмәүчеләр турында гына мәгълүмат җыелганын исәпкә алырга кирәк. Административ яки җинаять җаваплылыгына тартылганнар, шулай ук эзләүдә булганнар. Мондый түләмәүчеләрнең ФИОсы, бурыч суммасы финанс йөкләмәләрен тулысынча түләп бетергәнче сайтта чагыла. Әгәр түләтүче алдындагы бурыч тулысынча түләнгән икән, мәгълүмат реестрдан алыначак. Шулай ук явыз алиментчы турындагы мәгълүматны ул үлгән яки хәбәрсез югалган дип танылган очракта да кире кагачаклар. Әгәр фигурант эзләүдә булса, аның турында бөтен мәгълүмат аны тапкач юкка чыгачак. Барлык бу үзгәрешләр турында бурычлыга «Госуслуги» порталында Шәхси кабинет аша хәбәр ителәчәк.

- Цифрлаштыру масштаблары тәэсирләндерә. Якын киләчәктә бөтен башкарма производство электрон форматка күчәчәк, һәм бу эшләр белән ясалма интеллект эшләячәк дип әйтеп буламы?

- Мондый фаразлар бераз иртәрәк. Гаризалар һәм үтенечләр белән конкрет башкарма производство алып баручы суд приставлары эшләвен дәвам итә. Автомат режимда бары тик бурыч суммасы, чикләүләр, башкару производствосының яклары турында гына мәгълүмат бирелә. Калган барлык процессуаль гамәлләр ведомство хезмәткәрләре тарафыннан башкарылуын дәвам итә. Өстәвенә, безнең эштән кешеләр белән турыдан-туры аралашуны да төшереп калдырырга ярамый. Суд приставлары түләтүчеләрнең һәм бурычлыларның сорауларына турыдан-туры җавап бирүне дәвам итә.

Ниндидер функцияләрне без цифрлы сервисларга һәм роботлаштырылган системаларга күчерә алабыз, әмма ФССПның төп хәрәкәт итүче көче булып элеккечә җәмгыятьтә гаделлекне торгызу өчен эшләүче хезмәткәрләр кала.

- Бүген суд приставы өчен нинди сыйфатлар мөһим? Федераль суд приставына хезмәткә керүче дәгъвачыларга нинди таләпләр куела?

- Иң мөһиме – теләсә нинди ситуациядә үз эшеңнең профессионалы булып калырга, законга буйсынырга, бурычлыларның хокукларын саклап, түләтүчеләрнең мәнфәгатьләрен якларга, намуслы, җаваплы булып калырга, хезмәттәшләреңә дә, гражданнарга да ярдәмгә килергә әзер булырга. Болар бар да шәхси һәм гомуми максатларны үтәргә ярдәм итәчәк. Безнең бүлектә, нигездә, барлык хезмәткәрләр дә намуслы һәм җаваплы. Иң алдынгылар рәтендә мин суд эшчәнлегенең билгеләнгән тәртибен тәэмин итү буенча Илнар Адиевны, суд приставлары Кристина Былинкина, Светлана Шәрифуллина һәм Андрей Ерашовны атыйсым килә.

- Наталья Сергеевна, коллегаларыгызга һөнәри бәйрәмегез уңаеннан нәрсә теләр идегез?

 - Суд приставлары бүлекчәсе хезмәткәрләренә намуслы хезмәтләре, сабырлыклары, битараф булмаганнары өчен рәхмәтемне җиткерәсем килә. Барыгызга да сәламәтлек, бәхет, һөнәри үсеш, үзегезгә һәм гаиләләрегезгә иминлек һәм бәрәкәт телим.