«Тәм-томнар гаепле түгел»

Ни өчен бала кинәт күп эчә һәм ябыга башлый, диабет йоктырырга мөмкинме һәм мондый авыруы булган сыйныфташыңа ничек ярдәм итәргә — болар хакында Яңа Чишмә район үзәк хастаханәсе белгеченнән алынган материалдан белергә мөмкин.

Күпләр һаман да: «Диабет - ул баллы ашаганнан», - дип уйлый. Яки аннан да сәеррәк – «йогышлы булгандыр» дип фикер йөртә. Табиб-педиатр Алсу Алукаева организмда чынлыкта ниләр булуын аңлата.

Инсулин – ул ачкыч

Глюкоза (ризыктагы шикәр) — ягулык, ә инсулин — читлек ишеген ача торган ачкыч дип күз алдына китерегез. Әгәр ачкыч юк икән, ягулык канда кала, ә күзәнәкләр ач кала. 1 типтагы диабет булганда (балаларда иң еш очрый) ашказаны асты бизе «ачкычлар» ясаудан туктый. Нигә? Иммун системасы ялгыш үз-үзенә һөҗүм итә. Юк, монда әни белән әти дә, конфет та гаепле түгел.

Күрми калырга ярамаган дүрт күрсәткеч

Алсу Алукаева ата-аналарга баладагы түбәндәге халәтләргә игътибар итәргә киңәш итә:

1. Литрлап су эчә һәм бәдрәфкә йөгерә (бигрәк тә төнлә).

2. Нормаль яки гадәттәгедән күбрәк ашаса да – ябыга.

3. Һәрвакыт сүлпән һәм йокылы.

4. Тәнендәге тырналулар атналар буе төзәлә.

Бер генә симптомны сизсәләр дә, шундук табибка барырга кирәк. Бәвелдә шикәр табу — беренче куркыныч сигнал, - дип ассызыклый педиатр.

Тулы канлы яшәргә мөмкин!

Куркынычмы?Әйе. Ләкин бу дөнья беткән дигән сүз түгел. 1 типтагы диабет белән авыручы балалар инсулин уколларын махсус уколлар белән ясыйлар (алар кечкенә, энәләр нечкә, пеналда йөртергә мөмкин). Спорт, мәктәп, дуслар, сәяхәт кебек гадәти тормыш белән яшиләр. Бердәнбер әйбер -шикәрне ешрак тикшерергә һәм ризыкны күзәтергә кирәк.

Мәктәп укучылары өчен белешмәлек: әгәр синең диабетлы дустың булса

- син чын герой була аласың. Бары тик кайбер нәрсәләрне генә белү мөһим:

- Диабет йогышлы түгел. Кочаклашу һәм дус булу — куркынычсыз.

- Әгәр дустың кинәт агарынып, тирләп, сок яки конфет сораса - көттермә! Бу гипогликемия (шикәрнең кискен төшүе). Хәзер үк баллы ризык бир. Аңын югалту куркынычы булырга мөмкин.

- Үртәмә дә, кызганма да. Янында гына бул. Кайвакыт аңа авыру аркасында күңелсез — бу нормаль, ярдәм ит.

Нәрсәне истә калдырырга?

- 1 типтагы диабет - аутоиммун авыру, татлы авырудан түгел.

 - 2 типтагы диабет - еш кына артык авырлык һәм аз хәрәкәтләнү нәтиҗәсе (өлкәннәрдә очрый, ләкин чир яшәрә бара).

- Терелтеп булмый, ләкин контрольдә тотарга мөмкин.

 - Сезнең ярдәм диабетик өчен теләсә нинди даруларга караганда кыйммәтлерәк.